Het programma
Capoeira, samba de roda en de dansen van de orixás uitgelegd
Wat elk ritme werkelijk is, waar het vandaan komt en waar u die avond op moet letten.
Beschikbaarheid controleren ↗De ritmes in één oogopslag
| Instrument | Dans | Let op |
|---|---|---|
| Berimbau | Capoeira | De enkele snaar van de boog en de kalebasresonator bepalen het ritme van het hele spel |
| Atabaque | Dans van de orixás | Het diepere, meer ceremoniële tempo tegenover de speelse energie van capoeira |
| Pandeiro | Samba de roda | De kringformatie en het vraag-en-antwoordgezang |
| Stokken | Maculelê, waar het opduikt | De stokken die ritmisch op de drums slaan, niet de voeten van de dansers |
Capoeira en de berimbau
Capoeira wordt vaak beschreven als een gevecht vermomd als dans — twee spelers wisselen radslagen, trappen en veegbewegingen af binnen een cirkel (een roda) van klappende, zingende toeschouwers, waarbij ze elkaar nooit echt raken. Het tempo wordt bepaald door de berimbau, een muzikale boog met één snaar en een kalebas als resonator, afkomstig uit de Candomblé-traditie van Bahia en volgens de meeste bronnen pas vroeg in de 20e eeuw in de capoeira zelf opgenomen. Een bekwame berimbau-speler kan het hele spel versnellen of vertragen met alleen het ritme van het instrument, wat mede verklaart waarom het als het leidende instrument wordt beschouwd in elke capoeira-cirkel, ook in deze show.
De dansen van de orixás
Candomblé is een Afro-Braziliaanse religie rond de orixás — godheden die elk verbonden zijn met een natuurkracht, een kleur en een eigen dans- en drumritme, gespeeld op atabaque-handtrommels. Een folklorevoorstelling zoals deze brengt theatrale versies van dat repertoire voor een publiek, wat iets anders is dan een echte Candomblé-ceremonie (een terreiro-bijeenkomst) — het gezelschap voert een traditie op, geen religieus ritueel, en het is de moeite waard om dat onderscheid in gedachten te houden bij dit onderdeel in plaats van aan te nemen dat u een authentieke ceremonie bijwoont.
Samba de roda en de pandeiro
Samba de roda is een kringdans en zangvorm die zich in de 19e eeuw in Bahia ontwikkelde, nauw verbonden met dezelfde Afro-Bahiaanse wereld als capoeira en de orixá- en caboclo-tradities van Candomblé. Een solist danst binnen een kring van zangers en muzikanten die pandeiro (lijftrommel), gitaar en handgeklap spelen, en het wordt algemeen beschouwd als een van de directe voorlopers van de samba die later met het carnaval van Rio wordt geassocieerd. UNESCO erkende samba de roda in 2005 op zijn lijst van Immaterieel Cultureel Erfgoed, een weerspiegeling van hoe centraal de vorm specifiek voor de Bahiaanse identiteit is, los van de latere, grootschaligere carnavalssamba van Rio.
Maculelê, waar het verschijnt
Maculelê is een stokkendans, traditioneel uitgevoerd met een paar houten batons (soms machetes in ceremoniële versies) die ritmisch op atabaque-drums tegen elkaar worden geslagen — volgens de meeste bronnen begon het als een oogst- of schijngevechtsdans uit de Afro-Braziliaanse gemeenschappen van Bahia voordat folkloregezelschappen het als podiumrepertoire omarmden. Of het op een bepaalde avond verschijnt, hangt af van het programma van het specifieke gezelschap; als het deel uitmaakt van de show, is het doorgaans een van de meest fysiek opvallende nummers, waarbij de stokken tegen elkaar ketsen in een ritme dat even precies is als het drummen eronder.
Wat typisch is en wat varieert
Een live folklorevoorstelling uitgevoerd door een werkend gezelschap is geen vast script — de exacte volgorde, welke nummers verschijnen en hoe lang elk duurt, kunnen van avond tot avond verschillen afhankelijk van de ingeroosterde artiesten en de zaal. Beschouw de hier beschreven volgorde als grofweg typerend voor een Bahiaanse folklore-avond, niet als een gegarandeerde setlist voor jouw specifieke datum. Als een bepaald nummer belangrijk voor je is, kun je het beter vooraf vragen aan de klantenservice van GetYourGuide dan er zomaar van uit te gaan. Een gezelschap dat meerdere avonden per week optreedt, laat solisten doorgaans rouleren binnen hetzelfde kernrepertoire, waardoor de opbouw van de avond (eerst capoeira, dan de kringdansen, dan de ceremoniële nummers) meestal hetzelfde blijft, zelfs wanneer de individuele artiesten wisselen.
Met respect toekijken
Omdat een deel van het programma put uit het heilige repertoire van Candomblé, is het de moeite waard om dat segment te bekijken met hetzelfde respect dat je zou meebrengen naar elke religieus gewortelde podiumkunst — Candomblé is in Salvador nog steeds een levend geloof, geen historisch curiosum, zelfs wanneer een folkloregezelschap een theatrale versie van de dansen opvoert voor een betalend publiek. Applaus is welkom aan het einde van een nummer, zoals bij elke voorstelling, maar het orixá-segment behandelen als een fotomoment in dezelfde sfeer als het capoeiraspel kan bij Bahiaanse toeschouwers als ongepast overkomen; een moment van stille aandacht vóór het applaus komt doorgaans beter over dan erdoorheen roepen.