Program
Capoeira, samba de roda i tańce orixás — wyjaśnione
Czym naprawdę jest każdy rytm, skąd pochodzi i na co zwrócić uwagę podczas wieczoru.
Sprawdź dostępność ↗Rytmy w skrócie
| Instrument | Taniec | Wypatruj |
|---|---|---|
| Berimbau | Capoeira | Pojedyncza struna łuku i rezonator z tykwy nadające rytm całej grze |
| Atabaque | Tańce orixás | Głębsze, bardziej ceremonialne tempo kontrastujące z żywiołowością gry capoeira |
| Pandeiro | Samba de roda | Ustawienie w kręgu i śpiew na zasadzie zawołania i odpowiedzi |
| Sticks | Maculelê, gdzie się pojawia | Kije uderzają w rytm bębnów, a nie stóp tancerzy |
Capoeira i berimbau
Capoeira jest często opisywana jako walka ukryta w tańcu — dwóch graczy wymienia przewrotki, kopnięcia i podcięcia wewnątrz kręgu (roda) klaskających i śpiewających widzów, nigdy tak naprawdę się nie dotykając. Tempo nadaje berimbau, jednostrunowy łuk muzyczny z rezonatorem z tykwy, który należy do tradycji Candomblé w Bahii i według większości źródeł został włączony do samej capoeiry dopiero na początku XX wieku. Wprawny gracz na berimbau potrafi przyspieszyć lub zwolnić całą grę samym rytmem instrumentu, co jest jednym z powodów, dla których jest on traktowany jako instrument prowadzący w każdym kręgu capoeiry, w tym także w tym przedstawieniu.
Tańce orixás
Candomblé to afro-brazylijska religia zbudowana wokół orixás — bóstw, z których każde jest związane z siłą natury, kolorem oraz odrębnym tańcem i rytmem bębnów, granym na ręcznych bębnach atabaque. Przedstawienie folklorystyczne takie jak to wystawia teatralizowane wersje tego repertuaru dla publiczności, co jest czymś innym niż prawdziwa ceremonia Candomblé (sesja w terreiro) — zespół wykonuje tradycję, a nie odprawia obrzęd religijny, i warto oglądać ten segment z tą różnicą w pamięci, zamiast zakładać, że widzi się autentyczną ceremonię.
Samba de roda i pandeiro
Samba de roda to forma tańca i śpiewu w kręgu, która ukształtowała się w Bahii w XIX wieku, ściśle związana z tym samym afro-bahijskim światem co capoeira oraz tradycje orixá i caboclo w Candomblé. Solista tańczy wewnątrz kręgu śpiewaków i muzyków grających na pandeiro (bęben ramowy), gitarze i klaszczących, i jest powszechnie uznawana za jednego z bezpośrednich przodków samby później kojarzonej z karnawałem w Rio. UNESCO wpisało sambę de roda na listę niematerialnego dziedzictwa kulturowego w 2005 roku, co odzwierciedla, jak kluczowa jest ta forma szczególnie dla tożsamości Bahii, odmienna od późniejszej, wielkoskalowej samby karnawałowej Rio.
Maculelê, gdzie się pojawia
Maculelê to taniec z kijami, tradycyjnie wykonywany z parą drewnianych pałek (czasem maczet w wersjach ceremonialnych) uderzanych o siebie w rytm bębnów atabaque — według większości źródeł zaczął się jako taniec żniwny lub pozorowanej bitwy w afro-brazylijskich społecznościach Bahii, zanim zespoły folklorystyczne przyjęły go jako repertuar sceniczny. To, czy pojawi się danego wieczoru, zależy od programu konkretnego zespołu; jeśli jest częścią przedstawienia, zwykle należy do najbardziej fizycznie efektownych numerów, kije trzaskają o siebie w rytmie tak precyzyjnym jak bębny pod nimi.
Co jest typowe, a co się zmienia
Występ folklorystyczny na żywo w wykonaniu działającego zespołu nie jest stałym scenariuszem — dokładna kolejność, które numery się pojawią i jak długo trwają, może się zmieniać z nocy na noc w zależności od obsady artystów i nastroju sali. Opisaną tu sekwencję należy traktować jako ogólnie typową dla bahijskiego wieczoru folklorystycznego, a nie gwarantowaną listę utworów na konkretną datę; jeśli jakiś numer jest dla Ciebie szczególnie ważny, warto wcześniej zapytać obsługę GetYourGuide, zamiast zakładać. Zespół występujący kilka wieczorów w tygodniu zwykle rotuje solistów w tym samym podstawowym repertuarze, więc kształt wieczoru (capoeira, potem tańce w kręgu, a następnie numery ceremonialne) zazwyczaj się utrzymuje, nawet gdy poszczególni wykonawcy się zmieniają.
Oglądanie z szacunkiem
Ponieważ część programu czerpie z sakralnego repertuaru candomblé, ten fragment warto oglądać z takim samym szacunkiem, jaki okazałbyś każdej religijnie zakorzenionej sztuce performatywnej — candomblé pozostaje żywą wiarą w Salvadorze, a nie historyczną ciekawostką, nawet gdy zespół folklorystyczny prezentuje sceniczną wersję jego tańców dla płacącej publiczności. Brawa są mile widziane po zakończeniu numeru, jak przy każdym występie, ale traktowanie segmentu z orixás jako okazji do zdjęć w tym samym tonie co gra capoeira może zostać odebrane przez bahijską publiczność jako nietaktowne; chwila cichej uwagi przed brawami zwykle wypada lepiej niż przekrzykiwanie występu.